ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ – ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ – ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Α. Αζίζι-Καλατζή., Α. Ζώνιου-Σιδέρη., Α. Βλάχου. (2011). Στερεότυπα και προκαταλήψεις: Δημιουργία και αντιμετώπιση. Ίδρυμα Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης. Αθήνα.
Διαθέσιμο [εδώ]

Κέντρο Προάσπισης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. (2011). Πρόγραμμα «ΙΡΙΣ»- Καταπολεμώντας τα στερεότυπα και τις διακρίσεις: Δράσεις για τη συμμετοχή, την ένταξη και στην εκπαίδευση: Μη τυπική εκπαίδευση για την καταπολέμηση των διακρίσεων σε παιδιά σχολικής ηλικίας. Αθήνα.
Πληροφορίες: Το παρόν εγχειρίδιο έχει ως στόχο να ανταποκριθεί σε αυτή ακριβώς την ανάγκη για επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και εκπαιδευτών στη χρήση εργαλείων της μη τυπικής εκπαίδευσης με σκοπό την ευαισθητοποίηση παιδιών δημοτικής εκπαίδευσης σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διακρίσεων. Ως βασικό εργαλείο για τη μύηση των παιδιών σε μία κουλτούρα ανθρωπίνων δικαιωμάτων προτείνεται η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ΣΔΠ), η οποία διαπερνά θεωρητικά αλλά και πρακτικά όλες τις προτεινόμενες δράσεις αυτού του οδηγού. Στη βάση αυτή, ο εκπαιδευτής καλείται να συνδιαμορφώσει με τα παιδιά ένα μαθησιακό περιβάλλον που αναγνωρίζει και σέβεται την ποικιλομορφία, τη διαφορετικότητα και την αξιοπρέπεια του ατόμου.

Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων «ΑΡΣΙΣ». (2010). «Compass»: Εγχειρίδιο για την εκπαίδευση των νέων στα ανθρώπινα δικαιώματα. Θεσσαλονίκη.
Περιγραφή: Από το 2000 το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει αναπτύξει ένα Πανευρωπαϊκό Πρόγραμμα Νεολαίας για την Εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα.Το COMPASS αναπτύχθηκε από μια διεθνή διεπιστημονική ομάδα και συνέβαλε ουσιαστικά σε αυτό το πρόγραμμα. Αυτό το βιβλίο δεν είναι πανάκεια ούτε οδηγός που θα πρέπει να ακολουθηθεί τυφλά με στόχο την αποφυγή των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προσφέρει όμως μια ποικιλία δημιουργικών τρόπων με τους οποίους οι έφηβοι και οι ενήλικοι νέοι/νέες, μαζί με αυτούς και αυτές που εργάζονται στην τυπική και τη μη τυπική εκπαίδευση, μπορούν να μάθουν να χειρίζονται προβλήματα σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπου κι αν αυτά ανακύπτουν.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με το Κέντρο Υποστήριξης Νέων «ΑΡΣΙΣ».

Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες (UNHCR) – Ίδρυμα σταυρός Νιάρχος. (2014). Δραστηριότητες βιωματικής μάθησης στα ανθρώπινα δικαιώματα και δικαιώματα των προσφύγων. Αθήνα.
Πληροφορίες: Το παρόν εγχειρίδιο αποτελεί μια απόπειρα να αποτυπωθούν μερικές από τις βιωματικές δραστηριότητες που αξιοποιήθηκαν από τους εκπαιδευτές και εμψυχωτές των επιμορφώσεων και των εργαστηρίων του προγράμματος «Συμβίωση: Σχέδιο δράσης για την προώθηση της ανεκτικότητας και την πρόληψη του ρατσισμού στο σχολείο». Σκοπός του προγράμματος ήταν η προσέγγιση της νέας γενιάς με πρωτότυπες μεθόδους βιωματικής μάθησης σε μία σειρά θεμάτων γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των προσφύγων. Οι πηγές των δραστηριοτήτων αυτών είναι εγχειρίδια και προγράμματα που έχουν αναπτύξει διεθνείς, περιφερειακοί και εθνικοί οργανισμοί και φορείς με εμπειρία στις αντίστοιχες θεματικές.
Διαθέσιμο [εδώ]

Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (United Nations High Commissioner for Refugees). (2014). Δραστηριότητες βιωματικής μάθησης στα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των προσφύγων. U.N.H.C.R. Αθήνα.
Πληροφορίες: Το εγχειρίδιο περιλαμβάνει 39 βιωματικές δραστηριότητες για μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και ομάδες νέων σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις αξίες, τα στερεότυπα και τις διακρίσεις, την διαπολιτισμικότητα, το προσφυγικό και το μεταναστευτικό ζήτημα και την δημοκρατία.
Διαθέσιμο [εδώ]

Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (United Nations High Commissioner for Refugees). (2014). «Περάσματα»: Ένα παιχνίδι ευαισθητοποίησης για την ζωή των προσφύγων. Τομέας Ενημέρωσης του Γραφείου της Υ.Α. στην Ελλάδα. U.N.H.C.R. Αθήνα.
Πληροφορίες: Τα «Περάσματα» είναι ένα βιωματικό παιχνίδι της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, το οποίο βασίζεται στη μέθοδο της προσομοίωσης. Μέσα από τη διαδικασία της δραματοποίησης και της αναπαράστασης της πραγματικότητας, επιτρέπει στους συμμετέχοντες να βιώσουν γεγονότα και καταστάσεις που αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες στην προσπάθειά τους να βρουν ασφαλές καταφύγιο σε μια άλλη χώρα. Πρόκειται για ένα παιδαγωγικό εργαλείο που απευθύνεται κυρίως σε μαθητές και νέους και εφαρμόζεται ευρέως σχεδόν δύο δεκαετίες από εκπαιδευτικούς και οργανώσεις σε Ευρώπη και Αμερική.
Διαθέσιμο [εδώ]

Parry, C., Νομικού, Μ. (2014). Δεξιότητες ζωής: Διαμορφώνοντας ενεργούς πολίτες. Αθήνα.
Πληροφορίες: Μέσα από το πρόγραμμα οι μαθητές θα μπορέσουν να αναγνωρίσουν διαφορετικές και αντικρουόμενες απόψεις και να εκφράσουν τη γνώμη τους για το τι είναι δίκαιο και άδικο σε διάφορες καταστάσεις. Θα διαμορφώσουν ερωτήματα με σκοπό την έρευνα ζητημάτων και προβλημάτων και θα αρχίσουν να αξιολογούν τον αντίκτυπό τους στους ανθρώπους και τα κοινωνικά σύνολα. Θα χρησιμοποιήσουν αυτά που θα ανακαλύψουν για να συνεισφέρουν σε συζητήσεις με πληροφορίες. Οι μαθητές θα εκτιμήσουν το γεγονός ότι υπάρχουν πολλές διαφορετικές ομάδες και κοινωνικά σύνολα στην Ελλάδα και τον υπόλοιπο κόσμο και θα χρησιμοποιήσουν αυτή τη συνειδητοποίηση για να εξερευνήσουν τα κοινωνικά σύνολα στα οποία ανήκουν. Θα δουλέψουν μαζί με άλλους μαθητές προκειμένου να καταστρώσουν και να αναλάβουν σχέδια δράσης για την αντιμετώπιση σημαντικών ζητημάτων σε σχέση με την ιδιότητα του πολίτη. Θα αρχίσουν να ξεκαθαρίζουν τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι μπορούν να συμμετέχουν στην κοινωνία μέσω ατομικών και συλλογικών δράσεων και πώς μπορούν να αλλάξουν αυτά που θέλουν σε κοινωνικά σύνολα και την ευρύτερη κοινωνία.

Τριλίβα, Σ., Αναγνωστοπούλου, Τ. & Χατζηνικολάου, Σ. (2008). Ούτε καλύτερος, ούτε χειρότερος… απλά διαφορετικός! Αθήνα: Gutenberg.
Πληροφορίες: Το βιβλίο περιέχει βιωματικές ασκήσεις οι οποίες προέρχονται από την ελληνική πραγματικότητα και εφαρμόστηκαν στο ελληνικό σχολείο σε διάστημα 5 ετών, σε προγράμματα ΕΠΕΑΕΚ (Επιχειρησιακού Προγράμματος Εκπαίδευσης και Αρχικής Επαγγελματικής Κατάρτισης) από πολλούς εκπαιδευτικούς. Αποτελεί εισαγωγή στην εκπαίδευση για την κοινωνική δικαιοσύνη. Το υλικό είναι κατάλληλο για εκπαίδευση παιδιών και εφήβων (Δημοτικού και Γυμνασίου) στην κατανόηση της κοινωνικής αδικίας και στον σεβασμό προς τα άτομα που είναι διαφορετικά. Η κατανόηση της αξίας που έχει η διαφορετικότητα στη ζωή μας θα τους προσφέρει πολύτιμες εμπειρίες, ικανές να βοηθήσουν στην αλλαγή του τρόπου συμπεριφοράς και αντιμετώπισης της νέας πραγματικότητας.

Γιαννόγκονα, Α., Παπαχρήστος, Κ., Συλλιγαρδάκη, Α. (Μτφρ.). Αστέρη, Θ. (Επιμ.). Διεθνής Αμνηστία. (2007). Πρώτα Βήματα Εγχειρίδιο για τη Βασική Εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Αθήνα: Πατάκη.
Πληροφορίες: Είναι μια ενδιαφέρουσα πρόταση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ανθρώπινη αξία, αξιοπρέπεια και τις ανθρώπινες σχέσεις. Η σημαντικότητα αυτού του βιβλίου εντοπίζεται στο ότι έρχεται να υποστηρίξει βιωματικά την εκπαίδευση ταυτόχρονα στη ζωή και στις σχέσεις μας (όσον αφορά στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή το θέμα της ανθρώπινης ταυτότητας και αξίας) και να διαμορφώσει έτσι μια ελκυστική προσέγγιση στην κατανόηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου για καθέναν από εμάς. Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο μπορούμε να δούμε μ’ έναν τελείως διαφορετικό τρόπο την ειδησεογραφία και την παρουσίαση της επικαιρότητας που πολλές φορές θίγει θέματα με ρατσιστικά ή άλλα στερεότυπα, όχι μόνο στο πλαίσιο της χώρας μας αλλά και οικουμενικά. Η διαθεματικότητα και η διεπιστημονικότητα του πεδίου ειδησεογραφίας αναδεικνύεται πολύ καλά μέσα από το βιβλίο αυτό.

Ελληνική Επιτροπή Διεθνούς Αμνηστίας. Γιαννόγκονα, Α., Παπαχρήστος, Κ., Συλλιγαρδάκη, Α. (Μτφρ.). Αστέρη, Θ. (Επιμ.). (2007). Πρώτα βήματα. Εγχειρίδιο για τη βασική εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα. Αθήνα: Πατάκη.
Πληροφορίες: Η εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα είναι τόσο θεμελιώδης για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ώστε μερικοί θεωρούν ότι σύντομα θα αποτελέσει τον τέταρτο βασικό άξονα της στοιχειώδους εκπαίδευσης στον πολιτισμό μας, ανάμεσα στην ανάγνωση, τη γραφή και την αρίθμηση. Η Διεθνής Αμνηστία αναπτύσσει δράση με σκοπό να εισαχθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα στα αναλυτικά προγράμματα όλων των χωρών και διακηρύσσει ότι η εκπαίδευση, ως θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου, είναι το κλειδί που ξεκλειδώνει όλα τα άλλα δικαιώματα.
Το βιβλίο αυτό αποτελεί έναν οδηγό για τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, που θα ήθελαν να υποστηρίξουν την κουλτούρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην τάξη, στο σχολείο και στους συναδέλφους τους και περιέχει ένα πλήρες πρόγραμμα αρχικής εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα. Στηρίζεται σε υλικό που έχει διαμορφωθεί από εκπαιδευτικούς – μέλη της Διεθνούς Αμνηστίας και σήμερα αξιοποιείται από πληθώρα επαγγελματιών και ακτιβιστών του εκπαιδευτικού ή παιδαγωγικού χώρου σε δεκάδες χώρες και γλώσσες.
Περιλαμβάνει: Προτάσεις και ιδέες για την ενασχόληση με τα ανθρώπινα δικαιώματα, στο πλαίσιο διαθεματικών δραστηριοτήτων, παιχνιδιών και εργασιών.

Aluffi- Pentini, A. (2005). Διαπολιτισμικό εργαστήριο: «Υποδοχή, επικοινωνία και αλληλεπίδραση σε πολυπολιτισμικό εκπαιδευτικό περιβάλλον». Γκοβάρης, Χ. (Επιμ.). Τζουλιάνη, Μ. (Μτφρ.). (1^η εκδ.). Αθήνα: Ατραπός.
Πληροφορίες: Αποτελεί εκπαιδευτικό υλικό για μια ολοκληρωμένη παρέμβαση μέσα στην τάξη για την υποδοχή παιδιών από άλλες χώρες. Η έμφαση δίνεται στο παιδί – μετανάστη, στην ανασύνθεση του παρελθόντος του, στη γνωριμία με την κουλτούρα της χώρας καταγωγής του και στο σχεδιασμό για το μέλλον του.
Περιλαμβάνει: 4 ενότητες και ένα σύνολο 40 ασκήσεων στα ακόλουθα θέματα: 1. Μετανάστευση και το αίσθημα της απώλειας. Το εργαστήριο της υποδοχής, 2. Μετανάστευση και ορατή διαφορετικότητα. Το εργαστήριο των εμπειριών, 3. Μετανάστευση και κουλτούρα. Το εργαστήριο της αμοιβαίας γνωριμίας, 4. Μετανάστευση και μέλλον. Η πρόταση του διαπολιτισμικού εργαστηρίου.

Κουμπή, Ε., Μπαφέ, Ν. & Παυλής, Μ. (2000). Ημερολόγιο πλοίου, Αρμενιστής 1900. Αθήνα: Κέντρο Εκπαίδευσης για την Πρόληψη της Χρήσης των Ναρκωτικών και την Προαγωγή της Υγείας, Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.- O.KA.NA.
Πληροφορίες: Το υλικό προορίζεται για μικρές ομάδες εφήβων στο χώρο της κοινότητας. Η παρέμβαση απευθύνεται σε εφήβους εκτός σχολικού χώρου, που δεν έχουν τη δυνατότητα ή τη διάθεση να ενταχθούν σε αντίστοιχα προγράμματα στο σχολείο. Κεντρικός άξονας, μέσα από συμμετοχικές και δημιουργικές διαδικασίες, είναι να προβληματιστούν και να επεξεργαστούν οι έφηβοι την εικόνα του εαυτού τους, τη διαφορετικότητα και τις ομοιότητες με τους άλλους (να αναγνωρίσουν ικανότητες και αδυναμίες, φόβους και αναστολές, να ελέγξουν παρορμητικές αντιδράσεις, να διαχειριστούν συναισθήματα, να συμφιλιωθούν με την αποδοχή ή απόρριψη των άλλων).

Fountain, S. (1994). Δραστηριότητες στηριγμένες σε εκπαιδευτικές προτάσεις της Unicef. Δικαίωμα μου. Ένας πρακτικός οδηγός για να μάθουμε για τα δικαιώματα του παιδιού.
Πληροφορίες: Το υλικό περιλαμβάνει 9 δραστηριότητες που σχετίζονται με τα δικαιώματα του παιδιού. Οι δραστηριότητες αυτές είναι απλές, εφαρμόζονται εύκολα στην τάξη, εμπεριέχουν συνεργασία, παιχνίδι και ομαδική συζήτηση.
Διαθέσιμο [εδώ]

Εκπαιδευτικό υλικό για το ρατσισμό και τη διαφορετικότητα από το Κοινωνικό Καφενείο – Στέκι Κοινωνικών Λειτουργών (διαρκής ενημέρωση).
Διαθέσιμο [εδώ]

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (Ο.ΚΑ.ΝΑ.)

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας «Αθηνά – Υγεία». (2011). Παραμύθι χωρίς σύνορα. Αθήνα.
Πληροφορίες: Αποτελεί ένα πρωτότυπο υλικό πρωτογενούς πρόληψης. Το «Παραμύθι χωρίς σύνορα» πραγματεύεται σε 12 συναντήσεις θέματα που αφορούν τη φιλία, τα συναισθήματα και τη διαφορετικότητα, μέσα από την ιστορία 6 ζώων που ναυαγούν σε ένα νησί. Η εφαρμογή του παραμυθιού, ως εργαλείο πρόληψης, αποσκοπεί στο να προσεγγίσουν με βιωματικό τρόπο τα παιδιά αυτής της ηλικίας ζητήματα που αφορούν την καθημερινότητα τους. Η ανάγκη για προσωπική και κοινωνική ενδυνάμωση των παιδιών και η προσέγγιση του θέματος της ψυχικής υγείας και των διαπροσωπικών σχέσεων σε μια σύγχρονη, πολυπολιτισμική και πολυδιάστατη ελληνική σχολική πραγματικότητα ήταν αυτό που οδήγησε στη δημιουργία ενός τέτοιου εκπαιδευτικού υλικού.
Περιλαμβάνει: 1. Το κείμενο των παραμυθιών, 2. Οδηγό εφαρμογής για τους εμψυχωτές ή τους εκπαιδευτικούς.

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας «Αθηνά Υγεία». (2017). Ο Ναβίντ, ο Φερεϋντούν, ο Μελάκ και τ’ άλλα παιδιά: Ένας οδηγός για την ευαισθητοποίηση μικρών μαθητών/ μαθητριών στο ζήτημα των ταξιδιών φυγής με την χρήση εικονογραφημένων βιβλίων. Αθήνα.
Πληροφορίες: Ο συγκεκριμένος οδηγός προτείνει έναν τρόπο προσέγγισης σημαντικών θεμάτων όπως η πολυπολιτισμικότητα, η διαπολιτισμικότητα, η προσφυγική κρίση, η μετανάστευση, ο πόλεμος και η διαφορετικότητα. Ο οδηγός περιλαμβάνει έξι προτεινόμενα βιβλία για μικρά παιδιά. Κάθε βιβλίο συνοδεύεται από προτεινόμενες δραστηριότητες βιωματικού και αναστοχαστικού χαρακτήρα που μπορούν να γίνουν μέσα στην τάξη.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με το Κέντρο Πρόληψης  «Αθηνά Υγεία».

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΚΕΝΤΡΟΥ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ (ΚΕ.Θ.Ε.Α.)

Κουμπή, Ε., Μπαφέ, Ν. & Παυλής, Μ. (2000). Ημερολόγιο πλοίου, Αρμενιστής 1900. Αθήνα: Κέντρο Εκπαίδευσης για την Πρόληψη της Χρήσης των Ναρκωτικών και την Προαγωγή της Υγείας, Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.- O.KA.NA.
Πληροφορίες: Το υλικό προορίζεται για μικρές ομάδες εφήβων στο χώρο της κοινότητας. Η παρέμβαση απευθύνεται σε εφήβους εκτός σχολικού χώρου, που δεν έχουν τη δυνατότητα ή τη διάθεση να ενταχθούν σε αντίστοιχα προγράμματα στο σχολείο. Κεντρικός άξονας, μέσα από συμμετοχικές και δημιουργικές διαδικασίες, είναι να προβληματιστούν και να επεξεργαστούν οι έφηβοι την εικόνα του εαυτού τους, τη διαφορετικότητα και τις ομοιότητες με τους άλλους (να αναγνωρίσουν ικανότητες και αδυναμίες, φόβους και αναστολές, να ελέγξουν παρορμητικές αντιδράσεις, να διαχειριστούν συναισθήματα, να συμφιλιωθούν με την αποδοχή ή απόρριψη των άλλων).